Odoo Shell: dasturchi bilishi kerak boʻlgan vosita

Odoo bilan jiddiy ishlayotgan dasturchi payt kelib shuni tushunadi:
Odooʻdagi har bir narsani button, server action yoki API orqali tekshirib oʻtirish — sekin va koʻpincha ortiqcha murakkab boʻladi.

Baʼzan sizga backend ichiga toʻgʻridan-toʻgʻri kirib:

“Backendda nima gaplar oʻzi?”

degan savolga tez javob kerak boʻladi.

Ana shu joyda Odoo Shell oʻzini koʻrsatadi.

Odoo Shell nima?

Odoo Shell — bu Odooʻga ulangan oddiy Python interactive muhit.
Farqi shundaki, u sizga:

real database
real modellar
real biznes logika

bilan bevosita ishlash imkonini beradi.

Hech qanday qoʻshimcha kod yozmasdan, Odoo ichidagi deyarli hamma narsani tekshirib koʻrish mumkin.

Amaliyotda Odoo Shell asosan quyidagilar uchun ishlatiladi:

test qilish
debug qilish
maʼlumotlarni tekshirish
favqulodda holatlarda dataʼni toʻgʻrilash

Odoo Shellʼga kirish

Shellʼga kirish uchun Odooʻni qaysi konfiguratsiya va qaysi database bilan ishlatayotgan boʻlsangiz, shularni koʻrsatish kifoya.

./odoo-bin shell -c ./conf/odoo.conf -d my_database

Agar database nomi konfiguratsiya faylida koʻrsatilgan boʻlsa, -d flagni yozmasangiz ham boʻladi.

Shell ochilgandan keyin siz oddiy Python konsolini koʻrasiz, lekin u Odooʻga toʻliq ulangan boʻladi.

Shell ochilganda sizga nima beriladi?

Eng muhim obyekt — bu env.

Aslida, Odoo Shellʼni tushunish — bu****envʼni tushunish degani.

env orqali siz:

istalgan modelga kira olasiz
hozirgi foydalanuvchini bilasiz
contextʼni koʻrasiz
database bilan ishlaysiz

Misollar

Hozirgi foydalanuvchi:

env.user

Contextʼni koʻrish:

env.context

Maʼlumotlarni oʻqish (READ)

Oddiy misol. Ismi Asilbek boʻlgan barcha partnerlarni topamiz:

partners = env['res.partner'].search([('name', '=', 'Asilbek')])
for p in partners:
    print(p.id, p.email)

Agar faqat bitta yozuv kerak boʻlsa:

partner = env['res.partner'].search([], limit=1)
partner.name

Bu yerda hech qanday SQL yozilmadi, lekin real databaseʼdan real maʼlumot oʻqildi.

Yozuv yaratish (CREATE)

Shellʼning eng kuchli joylaridan biri — yozuvni toʻgʻridan-toʻgʻri yaratish.

partner = env['res.partner'].create({
    'name': 'Asilbek Test',
    'email': 'asilbek@test.com',
    'is_company': False,
})

⚠️ Bu yozuv hali tranzaksiya ichida turadi.
Agar shellʼdan chiqib ketsangiz, yoʻqolib ketishi mumkin.

Maʼlumot saqlanishini xohlasangiz:

env.cr.commit()

👉 Mana shu joyda koʻpchilik xato qiladi.
Commit qilmasangiz — oʻzgarish vaqtinchalik boʻladi.

Yozuvni oʻzgartirish (WRITE)

Mavjud yozuvni oʻzgartirish ham juda oson:

partner = env['res.partner'].browse(1)
partner.write({
    'email': 'new@email.com'
})
env.cr.commit()

⚠️ browse() notoʻgʻri ID olsa, xatolik bermasligi mumkin.
Shuning uchun har doim natijani tekshirish — yaxshi odat.

Yozuvni oʻchirish (UNLINK)

Shellʼda oʻchirish juda xavfli boʻlishi mumkin. Chunki bu real record oʻchirish.

partner = env['res.partner'].browse(10)
partner.unlink()
env.cr.commit()

❗ Productionʼda buni ishlatishdan oldin ikki marta oʻylang.

Model methodlarini chaqirish

Shell faqat CRUD uchun emas. Siz istalgan model methodini ham chaqira olasiz.

Masalan, sale orderʼni tasdiqlash:

order = env['sale.order'].browse(5)
order.action_confirm()
env.cr.commit()

Bu UIʼda bosilgan “Confirm” tugmasi bilan deyarli bir xil natija beradi.

sudo() va foydalanuvchi bilan ishlash

Koʻp muammo access rights sababli chiqadi. Shellʼda buni tekshirish juda qulay.

env['res.partner'].sudo().search([], limit=5)

Yoki admin foydalanuvchi bilan ishlash:

admin_env = env(user=env.ref('base.user_admin'))
admin_env['res.partner'].search([], limit=5)

Bu orqali muammo kodda ekanmi yoki ruxsatlarda ekanini tez tushunish mumkin.

SQL bilan ishlash (env.cr)

Baʼzi hollarda ORM yetarli boʻlmaydi. Shellʼda SQL ham ishlaydi.

env.cr.execute("""
    SELECT id, name
    FROM res_partner
    WHERE active = true
    LIMIT 5
""")
env.cr.fetchall()

Agar SQL orqali maʼlumotni oʻzgartirsangiz:

env.cr.commit()

Model strukturasi va fieldlar

Model qanday fieldlardan iboratligini tez koʻrish mumkin:

env['res.partner'].fields_get().keys()

Bitta field haqida batafsil maʼlumot:

env['res.partner'].fields_get(['email'])

Bu ayniqsa yangi modul yoki begona model bilan ishlaganda juda foydali.

Context bilan ishlash

Context koʻp narsani oʻzgartiradi:

til
timezone
active_id va boshqalar

Tilni tekshirish:

env.context.get('lang')

Boshqa til bilan ishlash:

new_env = env(context=dict(env.context, lang='uz_UZ'))

Debug uchun foydali tekshiruvlar

Model mavjudmi?

env['ir.model'].search([('model', '=', 'res.partner')])

Tizimdagi barcha modellar:

env.registry.models.keys()

Viewʼlarni tekshirish:

env['ir.ui.view'].search([('model', '=', 'res.partner')])

env.cr.commit() haqida muhim haqiqat

Shell ichida create, write, unlink qilsangiz,
lekin****env.cr.commit() chaqirmasangiz — oʻzgarishlar vaqtinchalik boʻladi.

Shell yopilganda ular bekor qilinadi.

Lekin commit qilish ham har doim toʻgʻri emas. Chunki commit — bu qaytmas qaror. Ayniqsa production muhitda.

Asosiy qoida

Nima qilayotganingizni aniq tushunmasangiz — commit qilmang.

Kamina kamtarin,
Bahrom Najmiddinov

Odoo Developer uchun Odoo Shell (Dasturchi sifatida bilishingiz kerak)